Door:
Marc Broere

23 september 2019

Tags

Een van de grootste uitdagingen van deze tijd is het creëren van werkgelegenheid. Maar hoe doe je dat? En hoe zorg je dat het ook fatsoenlijk werk betreft? Vice Versa onderzoekt de wereld van werk in een dubbeldikke banenspecial vol met achtergrondverhalen, reportages en prikkelende opinies.

Een van de grootste uitdagingen van deze tijd is het creëren van werkgelegenheid. Mondiaal zijn er volgens het laatste World Employment and Social Outlook rapport van de International Labour Organisation (ILO) bijna 20o miljoen werkelozen waarvan een disproportioneel en groeiend aantal in het Zuiden. Met de hoge bevolkingsgroei in Afrika zal dat alleen nog maar snel verder stijgen. Het scheppen van werkgelegenheid is daarom niet voor niets een van de speerpunten van regeringen en binnen internationale samenwerking, waaronder ook het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.

Het vinden van betekenis in werk en de mogelijkheid van een inkomen om in je levensonderhoud te voorzien en je dromen waar te maken is universeel. In de zoektocht naar de droom is men bereid een vaste baan op te geven, maar ook de straat op te gaan, de gevaarlijke oversteek naar Europa te maken of zelfs een revolutie te beginnen. Zoals de Arabische Lente liet zien: niets werkt zo mobiliserend als strijden voor je toekomst.

Zoektocht naar werk een dagelijkse bezigheid

In Zuid-Afrika, het land met de hoogste jeugdwerkloosheid ter wereld, is de zoektocht naar werk een dagelijkse bezigheid voor jongeren. Wie geen vaste baan kan vinden, probeert op een andere manier inkomen te genereren. Legio spullen bieden ze op straat aan tussen de rijdende auto’s; van ruitenwissers tot bananenchips en zelfgemaakte kunstwerken, de een nog creatiever dan de ander.

De kwestie van werkgelegenheid is dan ook genuanceerd; over wat voor werk hebben we het en over welke omstandigheden? Volgens de ILO zijn er maar liefst 780 miljoen mensen bij wie zelfs een baan geen weg uit de armoede biedt. Het creëren van fatsoenlijk werk met een leefbaar loon staat niet voor niets hoog op de ontwikkelingsagenda.

Maar hoe doe je dat: fatsoenlijk werk realiseren? Welke voorwaarden en vaardigheden zijn ervoor nodig? Bovendien veranderen de ideeën – niet enkel in Nederland, maar overal. Door mondialisering en automatisering is niet alleen de aard van het werk veranderd, maar ook onze rol daarin. Als een machine dezelfde arbeid kan verrichten in een tiende van de tijd, wat zal dan onze toegevoegde waarde zijn?

Prangende vragen

In deze speciale dubbeldikke editie van Vice Versa diepen we dit onderwerp uit met achtergrondartikelen en prikkelende opiniestukken. En met reportages uit Mali, Senegal, Kenia, Nigeria, Vietnam, Peru en Oeganda.

We behandelen de prangende vragen die er zijn. Het eerste dilemma waar beleidsmakers en organisaties mee te maken hebben is de keuze tussen inzetten op het creëren van meer banen of de kans op werk te vergroten door een investering in beroepsonderwijs en training. Een gebrek aan kwaliteit van onderwijs en relevantie van de inhoud zorgen ervoor dat de scholing en opgedane kennis vaak niet aansluiten op de behoeften van de arbeidsmarkt.

En kies je voor fatsoenlijk werk of werk voor allen? Want wat is een baan nu echt waard als die niet onder goede werkomstandigheden kan worden uitgevoerd? Volgens de ILO zijn er wereldwijd meer dan drie miljard mensen die in een positie van precair werk verkeren: werk dat onder slechte omstandigheden en zonder adequate bescherming wordt uitgevoerd.

Een laatste dilemma draait rond de vraag over wat voor werk het eindelijk betreft. Kies je voor formeel werk waarbij het personeel onder een arbeidscontract werkt en een vast salaris krijgt uitbetaald of moet je juist investeren in de informele sector waarin zo’n zestig procent van alle werknemers -in Afrika maar liefst 85 procent- werkt?

Het geheel van deze verhalen – een behoorlijke oogst- zal hopelijk tot inspiratie leiden, mooie bouwstenen leveren, om van elkaar te leren.

Deze special is tot stand gekomen in samenwerking met CNV Internationaal. Edukans, Hivos, Mondiaal FNV, Initiatief Duurzame Handel (IDH), PUM Netherlands senior experts, RNW Media, SOS Kinderdorpen, Wemos en Woord en Daad.

Neem een abonnement op Vice Versa via en ontvang de special. https://viceversaonline.nl/site/abonnement/

Fotocredit: Iosu Irigoien

Vaagheid troef

Door Paul Hoebink | 26 juni 2022

Vrijdag, laat in de middag, lanceerde minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Liesje Schreinemacher haar nieuwe nota. Het is moeilijk er enige duidelijkheid, er een heldere strategie in te vinden: het is vaagheid troef, stelt Paul Hoebink.

Lees artikel

Shift the power op de universiteit

Door Marc Broere | 24 juni 2022

Robert Kajobe is een prominente wetenschapper uit Oeganda. Marc Broere bezoekt de hoogleraar met wie hij al een kwart eeuw bevriend is, voor een terugblik en om de stand van het Afrikaanse academische leven te bespreken. Onder collega’s bemerkt Kajobe nog te vaak een minderwaardigheidscomplex – en dat mogen ze wel afschudden, vindt hij. ‘Een westers idee wordt soms domweg maar geaccepteerd, ook al weet je als lokale onderzoeker dat het niet werkt, maar je bent te bang om dat aan de orde te stellen.’

Lees artikel

Lotsverbondenheid of opportunisme? Reflecties op de beleidsnota van minister Schreinemacher

Door Vice Versa | 16 juni 2022

Op 24 juni komt de beleidsnota van minister Liesje Schreinemacher voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking uit. Een goede reden om met verschillende partijen te reflecteren over de nieuwe beleidsvoornemens. En dat doen we op donderdagavond 30 juni in Den Haag.

Lees artikel