Door:
Marc Broere

8 januari 2020

Tags

In een speciale editie gaat Vice Versa op zoek naar nieuw democratisch elan in de wereld. Wat zijn in deze tijd bouwstenen om de democratie vitaal te houden?

Soms lijkt het wel alsof er een algemeen gevoel van malaise heerst over de democratie. Mensen roepen dat ze zich niet gehoord voelen door de ‘politieke elite’. In landen met een rijk democratisch verleden, zoals Engeland en de Verenigde Staten, is de polarisatie groter dan ooit. Europese democratieën worden uitgedaagd door populistische partijen met antidemocratische neigingen.

Toch is dit een eenzijdig beeld dat niet met de werkelijkheid strookt. Voor velen blijft democratie nog altijd een droom, een ideaal. In Hongkong, in Irak, in Libanon en in andere landen gingen mensen afgelopen jaar de straat op om meer inspraak te eisen.

In landen als Tunesië, Colombia en Myanmar zijn de voorbije jaren de eerste of hernieuwde stappen naar democratie gezet. Op de euforie volgde een weerbarstig proces, maar een dialoog voeren met politieke tegenstanders valt te leren.

In de Verenigde Staten zien we een nieuwe generatie politici, onder wie Ilhan Omar en Alexandria Ocasio-Cortez, die voor nieuw elan in het politieke landschap zorgen en veel jonge kiezers weten aan te spreken. Ze zetten zich af tegen het paternalistische model en tegen de old boys’ networks en tonen zich op gelijke voet met hun kiezers.

Als ideaal is de democratie niet minder geworden, integendeel. Een beter model bestaat niet als je mensen als gelijkwaardig wilt beschouwen.

In deze speciale editie, die Vice Versa samen met het Nederlands Instituut voor Meerpartijen Democratie (NIMD) maakte, kijken we vooral naar bouwstenen om de democratie vitaal te houden. Dat levert interessante inzichten op.

Zo blijkt dat de geconstateerde malaise van de democratie niet valt los te zien van de toenemende ongelijkheid in de wereld. Zoals de Franse econoom Thomas Piketty stelt: de ophoping van de welvaart is verreweg de grootste ondermijning van elke vorm van democratie die we kennen.

Uit de artikelen is op te maken dat democratie veel meer is dan een stembusgang alléén. ‘Houd vooral geen verkiezingen om maar verkiezingen te houden’, zegt de Oegandese oudste Henry Kyemba, om dan te denken dat je weer aan de democratische plicht hebt voldaan.

Democratie vereist onderhoud – het is en blijft een werkwoord. Wat we momenteel zien is veelal een crisis van bestuur, niet van de democratie zelf; het idee van democratisch burgerschap is juist sterker dan ooit.

Dat biedt aanknopingspunten en kansen voor Nederlandse ngo’s die het maatschappelijk middenveld in lage- en middeninkomenslanden ondersteunen, al kunnen ze enkel succesvol zijn als de politiek naar hun ideeën luistert. Democratie is dus ook een randvoorwaarde om je werk goed te kunnen doen.

In zijn slotessay vat Thijs Berman de boodschap van deze special goed samen: de democratie valt te vertimmeren, te verdiepen – als duurzaam alternatief voor het populisme, dat de beloften zelden waarmaakt. Zoek het in binding met de bevolking, in onafhankelijke instituties, in een bloeiend middenveld. Het is véél te vroeg voor verslagenheid. Landen die zo’n open samenleving voorstaan, kunnen geen beter moment kiezen om erin te investeren.

Download HIER de democratiespecial.

Op maandagmiddag 10 februari 2020 organiseren het Nederlands Instituut voor Meerpartijen Democratie (NIMD) en Vice Versa in café Dudok in Den Haag een talkshow over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van democratische vernieuwing. Meld je aan via info@viceversaonline.nl

 

 

Vaagheid troef

Door Paul Hoebink | 26 juni 2022

Vrijdag, laat in de middag, lanceerde minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Liesje Schreinemacher haar nieuwe nota. Het is moeilijk er enige duidelijkheid, er een heldere strategie in te vinden: het is vaagheid troef, stelt Paul Hoebink.

Lees artikel

Shift the power op de universiteit

Door Marc Broere | 24 juni 2022

Robert Kajobe is een prominente wetenschapper uit Oeganda. Marc Broere bezoekt de hoogleraar met wie hij al een kwart eeuw bevriend is, voor een terugblik en om de stand van het Afrikaanse academische leven te bespreken. Onder collega’s bemerkt Kajobe nog te vaak een minderwaardigheidscomplex – en dat mogen ze wel afschudden, vindt hij. ‘Een westers idee wordt soms domweg maar geaccepteerd, ook al weet je als lokale onderzoeker dat het niet werkt, maar je bent te bang om dat aan de orde te stellen.’

Lees artikel

Lotsverbondenheid of opportunisme? Reflecties op de beleidsnota van minister Schreinemacher

Door Vice Versa | 16 juni 2022

Op 24 juni komt de beleidsnota van minister Liesje Schreinemacher voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking uit. Een goede reden om met verschillende partijen te reflecteren over de nieuwe beleidsvoornemens. En dat doen we op donderdagavond 30 juni in Den Haag.

Lees artikel