Door:
Hans Beerends

9 november 2020

Tags

Door de nederlaag van Donald Trump is de wereld op het nippertje aan een groot gevaar ontsnapt, schrijft Hans Beerends. Het gevaar namelijk dat de Verenigde Staten, de grootste democratie ter wereld, zich voegt bij landen die zich keren tegen het parlementaire democratisch model. Ook andere landen zouden dan meegesleept kunnen worden.                                                              

Hans Beerends

Tot aan het jaar 2000 groeide het aantal landen met een democratisch bestuur. Daarna nam het aantal af of zakte een bestaande democratie af naar een zogeheten ‘ illiberale democratie.’  Met andere woorden: een onvrije democratie. In dit soort onvrije democratieën -en ik noem Polen, Hongarije, Roemenië, Slovenië, Turkije en Brazilië- is een populistisch en/of–nationalistische partij aan de macht

Deze partij, ooit gekozen door 43 a 47 % van de kiezers, doet vervolgens alles om te voorkomen dat de oppositie politieke invloed zal krijgen. Verkiezingen worden nog wel gedoogd, maar de oppositie krijgt geen toegang tot de belangrijkste TV- kanalen. Ook wordt de vrije pers gebreideld en verliest de rechtspraak haar onafhankelijkheid. Een mening die de machtshebbers niet aanstaat wordt al snel betiteld als staatsgevaarlijk of terroristisch, waarna arrestatie volgt.

De wijze waarop Trump de media neerzet als vijanden van het volk, de wijze waarop hij demonstraties uit elkaar laat slaan en de wijze waarop hij zijn achterban ophitst de straat te veroveren heeft gezorgd voor een ongekende tweespalt in de Amerikaanse bevolking. Het is daarmee de voedingsbodem voor het instellen van een illiberale democratie. Ook zijn flirten met een sekte als Q anon, die gelooft dat de wereld beheerst wordt door een netwerk van pedofielen, werkt mee aan het bejubelen van Trump als de ‘sterke man.’

De trend naar onvrije democratieën beperkt zich niet tot de landen die ik hierboven noem. In meerdere Latijns Amerikaanse en Europese landen, waaronder Nederland, komen nationalistische bewegingen op die zich vanuit een gevoel van verongelijktheid, rancune, boosheid en machteloosheid keren tegen het parlement, tegen democratisch gekozen instellingen, tegen de wetenschap en tegen nog veel meer.

Overigens is de bureaucratische wijze waarop menig regeringsbesluit uitgevoerd wordt en het grote gebrek aan inspraak en meespraak voor grote delen van de bevolking medeoorzaak van dit ongenoegen. De bestaande sociale, liberale en christelijke partijen en de bestuurslagen die daar uit voortkomen zullen dan ook alles in het werk moeten stellen om het vertrouwen van de bevolking terugkrijgen. De beste wijze om dit te doen is te beginnen met luisteren en vervolgens de geuite klachten serieus te nemen.

Hans Beerends (1931) is publicist en activist. Hij schreef een reeks boeken over de geschiedenis van mondiale solidariteit in Nederland en was medeoprichter van de Wereldwinkels.

‘Het optimistische can do-toontje is ongepast’

Door Marlies Pilon | 29 juni 2022

In aanloop naar het grote debat over de nieuwe beleidsnota van minister Schreinemacher, op 30 juni, vraagt Vice Versa drie door de wol geverfde ontwikkelingsexperts alvast om een eerste reactie. Wat vinden Bram van Ojik, Paul van den Berg en Rina Molenaar ervan?

Lees artikel

Als ‘doen waar je goed in bent’ omslaat in zelfgenoegzaamheid

Door Stef Smits | 28 juni 2022

In dit opiniestuk becommentarieert Stef Smits van IRC de beleidsnota van minister Schreinemacher vanuit het waterperspectief, een thema waarin Nederland zegt te excelleren – maar slachtoffer worden van het eigen succes ligt op de loer, waarschuwt Smits. Het is tijd voor ‘nieuwe waterambities’, stelt hij.

Lees artikel

Lessen van Liesje: oftewel, hoe een gebrekkig inzicht in wereldproblemen kan leiden tot een weinig samenhangende visie

Door Ruerd Ruben | 27 juni 2022

Vandaag is het aan Ruerd Ruben om de nota van minister Schreinemacher van commentaar te voorzien. Ruben merkt een gebrekkig inzicht in de wereldproblemen op en zet er cijfers tegenover. Werk aan de winkel.

Lees artikel