Door:
Anna Hengeveld

14 maart 2021

Tags

Afgelopen week werd een wetsvoorstel over verantwoord en duurzaam ondernemen in de Tweede Kamer ingediend en stemde het Europees Parlement vóór een voorstel om bedrijven te verplichten mensenrechtenschendingen en milieuschade aan te pakken en te voorkomen.  Er gloort hoop, vindt Anna Hengeveld van ActionAid. Het is aan de nieuwe Tweede Kamer om dit verder op te pakken.

Het was een goede week voor alle partijen die zich al jaren hardmaken voor de bescherming van mensenrechten en milieu in productieketens. Afgelopen donderdag dienden de ChristenUnie, GroenLinks, SP en PvdA het wetsvoorstel Wet Verantwoord en Duurzaam Ondernemen in. Daarnaast stemde het Europees Parlement deze week ook vóór een voorstel om bedrijven op Europees niveau te verplichten om mensenrechtenschendingen en milieuschade in hun productieketens te voorkomen en aan te pakken. Voor gemeenschappen in het Globale Zuiden, en specifiek voor vrouwen, waar ActionAid mee samenwerkt is dit een belangrijke stap. Een integrale genderfocus in de wet is daarbij wel van belang.

Gemeenschappen in Zambia, Zimbabwe en Zuid-Afrika ondervinden negatieve gevolgen zoals lucht- en watervervuiling door activiteiten van internationale mijnbouwbedrijven. Deze vervuiling betekent doorgaans dat vrouwen verder moeten lopen om toegang te krijgen tot schoon drinkwater voor hun familie. Verder krijgt de helft van de arbeidsters in de textielindustrie in Cambodja te maken met seksuele intimidatie en geweld. Ook bleek uit recent onderzoek van ActionAid dat palmolieproducenten in Guatemala de positie van vrouwen verder in het geding brengen. Zo worden, onder andere, vrouwelijke activisten die zich verzetten tegen de palmoliesector gecriminaliseerd en krijgen ze te maken met discriminatie en geweld vanwege hun gender. Nederlandse bedrijven spelen hierin een belangrijke rol, omdat van alle in Guatemala geproduceerde palmolie 43% via de Rotterdamse haven Nederland binnenkomt. Juist voor deze gemeenschappen, deze vrouwen, is het van belang dat deze wet er komt.

Vrijwillige middelen

Tot op heden heeft Nederland alleen vrijwillige middelen ingezet om bedrijven ertoe te zetten mensenrechten en milieu te respecteren in hun toeleveringstekens. Deze zijn echter onvoldoende gebleken. Dit is daarom hét moment voor de Tweede Kamer om deze vooruitstrevende wet aan te nemen. Andere Europese landen, zoals Frankrijk en Duitsland, hebben al wetgeving omtrent internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO) of zijn bezig met de goedkeuring daarvan.

Ook de Europese Unie (EU) zit niet stil en zet voorbereidende stappen op wetgeving. Een voorstel voor IMVO-wetgeving op initiatief van de Nederlandse Europarlementariër Lara Wolters is deze week aangenomen. Hoewel wetgeving op Europees niveau ook aangemoedigd wordt kunnen gemeenschappen in het Globale Zuiden waarvan de rechten worden geschonden niet op de lange wetgevingsprocessen van de EU wachten.

Het Nederlandse wetsvoorstel stelt een algemene zorgplicht in voor alle Nederlandse bedrijven om te voorziene mensrechtenschendingen en milieuschade te voorkomen. Daarnaast worden bedrijven met meer dan 250 werknemers verplicht om due diligence (gepaste zorgvuldigheid) toe te passen op basis van de internationaal erkende OESO-normen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het instellen van een algemene zorgplicht is een positieve stap, omdat dit het makkelijker zal maken om bedrijven die grove en te voorziene schendingen veroorzaken verantwoordelijk te houden.

Ook is het positief dat betekenisvolle betrokkenheid van en specifieke aandacht voor risico’s op vrouwen is opgenomen in de toelichting van due diligence als kernprincipe.  Gender responsiviteit wordt in de wet echter niet expliciet genoemd. Het blijft daarom noodzakelijk om aandacht te vragen voor goede verankering van het genderperspectief binnen deze wet bij de behandeling in de Tweede Kamer.

Er is in Nederland inmiddels brede steun voor IMVO-wetgeving voor bedrijven. Naast de vier indienende partijen hebben ook D66 en CDA het belang van maatregelen voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen opgenomen in hun verkiezingsprogramma’s. Met deze verkiezingsbeloftes is nationale IMVO-wetgeving in het zicht.  Aan de nieuwe Tweede Kamer ligt bij aantreden daarom een zeer belangrijke taak om werk te maken van deze initiatiefwet en mensenrechten en milieu in productieketens te beschermen.

Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) is een van de belangrijkste beleidsterreinen binnen de Hulp en Handelsagenda van het Nederlandse kabinet. Vice Versa wil met dit kennisdossier het debat in Nederland over IMVO voeden en levendig houden.

Het kennisdossier is een initiatief van Vice Versa in samenwerking met de Civic Engagement Alliance,  het Initiatief Duurzame Handel (IDH) en de Fair, Green and Global Alliance.

Tackling Inequality in Times of Crisis: Insights from the People vs Inequality Podcast

Door Barbara van Paassen | 21 januari 2022

“Ten richest men double their fortunes in pandemic while incomes of 99 percent of humanity fall” is the headline of the report that Oxfam launched this week. A report full of staggering numbers, showing that inequality doesn’t only disrupt lives and societies, it actually kills. The pandemic has both exposed and exacerbated existing inequalities. It is one of the reasons Barbara van Paassen started the People vs Inequality podcast. The hard hit that women took became the topic of the first series. In this blog she shares the stories of changemakers fighting inequality and four key take aways to turn the tide.

Lees artikel

World Economic Forum: complot of kans?

Door Hans Beerends | 20 januari 2022

Deze week wordt in Davos weer het jaarlijkse World Economic Forum (WEF) gehouden. Kwam de kritiek vroeger van links, sinds de coronacrisis komt die vooral van extreemrechts. Hans Beerends gaat na welke kritiek terecht is en welke niet.

Lees artikel

Interview dr. Moses Isooba: Shift or share the power?

Door Emmanuel Mandebo | 18 januari 2022

The next edition of the World Café is scheduled to take place on 20th January 2022. During the event, a number of practitioners and leaders in the NGO and the development arena will be discussing two main subjects; shifting power at work and the need for Northern Organizations to adapt policies and practices to support equal partnerships with their Southern Partners. One of the panelists, Dr. Moses Isooba, boasts of over two decades of work experience in the NGO world as well as in the donor circles. He currently serves as the Executive Director of Uganda National NGO Forum (UNNGOF), an organization that unites national and international NGOs operating in the country. Our Vice Versa contributor Emmanuel Mandebo caught up with Dr. Moses and the two had a candid conversation about Shift the Power movement and power relations between Northern and Southern organizations.

Lees artikel