Door:
Hans Beerends

26 juli 2022

Categorieën

Tags

Om welke maatschappelijke problemen maakt ‘de jeugd van tegenwoordig’ zich druk? Actieveteraan Hans Beerends ging naar een bijeenkomst in Spui 25 en zag dat jongeren een visie zoeken die veraf staat van de in hun ogen idealistische naïviteit, maar ook veraf van de in hun ogen huidige gelatenheid en pessimisme.

Als de ouderen vroeger, en dan denk ik aan de jaren vijftig, het hadden over ‘de jeugd van tegenwoordig’, dan werd dat gezegd op een wat misprijzende manier. Die jeugd was in hun ogen brutaal, luisterde niet naar wijze raad en hard werken was er ook niet meer bij.

Als de huidige ouders schouderophalend praten over ‘de jeugd van tegenwoordig’, dan bedoelen ze niet langer dat die jeugd brutaal is. Integendeel! In hun hun ogen is de jeugd veel te braaf en volgzaam. Opstandig zijn is er niet meer bij en ze zijn nog maar in eén ding geïnteresseerd: consumeren en carrière maken.

En inderdaad: de huidige twintigers hebben minder belangstelling voor politiek, zijn veel minder activistisch dan hun ouders en grootouders, en voegen zich zonder veel gemopper in de huidige maatschappelijke situatie.

Wat voelen ze, wat denken ze, hoe zien zij hun toekomst, waar maken ze zich nog druk over? Over dat thema had de Universiteit van Amsterdam op 5 Juli een open studieavond georganiseerd op Spui 25 in Amsterdam. De sociale wetenschappers Dennis Kersten en Peter Verstraten hadden een analyse gemaakt van het huidige denken, onder andere op basis van uitspraken van jongeren op Instagram, Twitter en Tik Tok.

Niet te serieus

Zij kwamen tot de ontdekking dat jongeren zich nog wel bezorgd maken over het klimaat, en over de toenemende kloof tussen rijk en arm, maar dat niet of weinig vertalen in harde politieke acties of druk op de overheid.

Als ze al ergens aan meedoen, dan mag het niet te serieus lijken. Actievoeren met een knipoog, noemde Kersten dat. Ik wil me wel inzetten voor een duurzame samenleving, zo hoorde ik een millennial zeggen, maar ik hoor heus niet bij die milieugekkies. Zijn vriendin voegde daaraantoe: ‘Ik kom op voor mijn recht als vrouw, maar feminisme is iets van mijn oma.’

Hans Beerends en zijn vriendin Anke op de klimaatmars van 19 juni in Rotterdam

Kersten en Verstraten noemden dat ‘meta-modernisme’, een term waar ik niet eerder van gehoord had. Volgens deze sociale wetenschappers willen jongeren niets weten van het sociaalliberale ‘linkse’ optimistische denken van de jaren zestig en zeventig (de modernistische visie), maar leggen ze zich ook niet neer bij de pessimistische reactie daarop van de jaren tachtig (de zogeheten postmodernistische visie).

En zo schommelen ze heen en weer tussen het aarzelend toch willen geloven in de grote positieve toekomstverhalen van het modernisme en het (on)geloof over de totale afbraak van die verhalen door postmodernistische filosofen en politici.

Ongeloof

Politiek vertaalde dat ongeloof in de verhalen van de jaren zestig en zeventig zich in het kabinet Lubbers 11 in 1987 wat zich uitdrukkelijk een ‘no nonsens’ kabinet noemde en in de Den Uyl lezing van Wim Kok in 1995 waarin hij afstand nam van het sociaaldemocratische positieve toekomstbeeld en het afwerpen van deze ideologische veren ervaarde als een bevrijding. Wat overblijft, zowel links als rechts, is een pragmatisch zo je wilt realistisch overheidsbeleid.

Onze premier Mark Rutte is daar duidelijk in. Een visie, zo vertelde hij, is als ‘een roze olifant’. Het belemmert je zicht op de werkelijkheid. En daarover heen grappend: ‘Wie last heeft van een visie, moet naar de oogarts.’

Jongeren kunnen daarover nog wel glimlachen maar dit visieloze beleid is ook voor hen weinig inspirerend. Zo zweven ze heen en weer tussen modernisme en postmodernisme. Waar deze twintigers zich wel van bewust zijn is het gegeven dat over 20 jaar, als zij 40 zijn, er een groot klimaatprobleem zal zijn tenzij er een duidelijk ander beleid komt. Wat zij zoeken is een visie die ver af staat van in hun ogen idealistische naïviteit maar ook veraf van de in hun ogen huidige gelatenheid en pessimisme. Een tussenweg dus. Ben benieuwd wat daar uitkomt

Hans Beerends (1931) is publicist en activist. Hij schreef een reeks boeken over de geschiedenis van mondiale solidariteit in Nederland en was medeoprichter van de Wereldwinkels.

Het nieuwe Actieplan beleidscoherentie voor ontwikkeling

Door Marc Broere | 01 december 2022

Nederland heeft een nieuw actieplan om meer beleidscoherentie tussen de verschillende ministeries te krijgen om negatieve effecten van Nederlands beleid voor ontwikkelingslanden tegen te gaan. Het concentreert zich op drie thema’s: het verkleinen van de Nederlandse voetafdruk, onwettige geldstromen en belastingontwijking èn vaccin- en gezondheidsongelijkheid.

Lees artikel

Dweilen met de kraan dicht

Door Elian Yahye | 29 november 2022

Nederland helpt landen in het Zuiden met het opzetten van een sterke publieke sector, maar is tegelijk een belastingparadijs. En: hoe vallen klimaatplannen te rijmen met steun aan fossiele bedrijven? Marit Maij (ActionAid) en Lisanne van der Steeg (Woord en Daad) pleiten voor meer beleidscoherentie: de Nederlandse overheid moet beleidskeuzes maken die elkaar versterken, in plaats van tegenwerken.

Lees artikel

Vergrijzing mag in de Afrika-strategie niet ontbreken

Door Jochem Duinhof | 28 november 2022

Wie de cijfers erop naslaat, kan maar tot één conclusie komen: Afrika vergrijst de komende jaren in rap tempo – en het is evident dat dat gevolgen heeft voor de manier waarop duurzame economische ontwikkeling en armoedebestrijding er tot stand komen, schrijft Jochem Duinhof, politiek adviseur bij Dorcas

Lees artikel