journalistiek over mondiale samenwerking

Sarah Martha Anyika is een 30-jarige changemaker die zich inzet om lokale middelen te mobiliseren en vrouwen in West-Kenia mondiger te maken. Door maandverband te verstrekken wil ze ‘menstruatiearmoede’ tegengaan en meisjes met een bescheiden achtergrond op school houden. Ze gelooft dat deze meisjes met de juiste empowerment kunnen gedijen in een wereld die snel verandert.

Doordat ze vanaf haar derde in een kindertehuis is opgegroeid, is Sarah Martha Anyika ervan doordrongen hoe goed het is te geven. ‘Drie is een ontzettend kwetsbare leeftijd om je ouders te verliezen,’ zegt ze, ‘het maakte me van weldoeners afhankelijk om m’n school af te kunnen ronden.’ Dat kwam in de vorm van een beurs van de Canadian Harambee Education Society (CHES).

‘Ik kon er niet alleen de middelbare school mee afmaken,’ zegt Anyika, die inmiddels dertig is, ‘maar ook de universiteit. Dat laatste was hoogst uitzonderlijk, wat ik als een zegen ervaar. En zo heb ik mijn inspiratie gevonden, voor het helpen van plattelandsmeisjes die geen maandverband kunnen betalen. Ik wil dat ze op school kunnen blijven, door mijn eigen jeugd ingegeven…’

Veel pubermeisjes ontbreekt het aan informatie over hygiëne bij ongesteldheid en op het platteland hebben ze er veelal het geld ook niet voor. Het gevolg is dat sommigen overgaan op praktijken die hun gezondheid schaden.

‘De meeste meisjes uit mijn dorp’, zegt Anyika, ‘zijn daardoor met school gestopt. Ze zijn veelal in een lastig parket beland en hebben nu seks in ruil voor maandverband… met tienerzwangerschap of een vroeg huwelijk als resultaat. Het is een cliché, maar ik blijf het vragen: waarom worden condooms gratis uitgedeeld, maar is maandverband zo duur?’

Seks is een keuze, zegt ze, maar de menstruatiecyclus niet – daarom hoort de overheid kwetsbare meisjes met beleid tegemoet te komen, stelt ze, door maandverband deels te vergoeden, zo niet volledig.

Toen ze in haar eerste jaar aan de Technische Universiteit van Mombassa zat, trommelde ze de CHES-alumni op: met 237 meiden vormden ze het Pads for Girls-initiatief, waarmee ze langs scholen in heel West-Kenia gingen om maandverband uit te delen en een en ander toe te lichten.

‘We zamelen online geld in’, zegt ze. ‘Eerst viel het niet mee de alumni ervan te overtuigen óók bij te dragen, want ze waren het gewend hulp te krijgen en het niet te geven.’ Anyika legde uit dat het tijd was de rollen om te draaien, nu zelf de gemeenschap te dienen.

‘Een aantal hebben de groep verlaten, maar met de overgeblevenen wisten we de eerste keer al achtduizend shilling op te halen. Daarmee konden we heel wat maandverband uitdelen, in dat geval op de St. Charles Otimong-school, in Nambale, en nadat we er foto’s op sociale media van deelden, is de groep weer aangegroeid.’ De teller staat nu zelfs op ruim zevenhonderd leden.

Het inzamelen is nog steeds de grootste uitdaging. ‘Eerst deed ik dat op de traditionele manier, maar dat leverde vaak bedroevend weinig op. In 2016, tijdens mijn vakantie, zocht ik naar vrijwilligerswerk, zodat ik kon leren en Pads for Girls verder kon brengen. Het werd Dhamira Moja, dat in het district Busia duurzame groei in gemeenschappen aanjaagt.’

Het is een regionale partner van het Kenya Community Development Fund, dat Anyika de kans bood om onder de vleugels van de Change the Game Academy tot lokale fondsenwerver te worden opgeleid. ‘Zoiets komt eens in je leven langs’, zegt ze, ‘en ik heb het met beide handen aangegrepen.’

Het duurde negen maanden, je kunt het een tweede geboorte noemen: ‘Ik leerde hoe ik voor Pads for Girls structuréél genoeg geld kon binnenhalen, hoe ik de gemeenschap daarbij kon inschakelen en hoe ik een databank van donateurs kon opzetten. Nadien lukte het me om meer potentiële donateurs te bereiken en hebben we 3.600 maandenverbanden uit kunnen delen, over een vijftiental scholen verspreid – nog afgezien van ons mentorschapsprogramma.’

Ze ziet het als een klinkend succes en voor haar is het ’t bewijs dat lokale financiering mogelijk is. ‘Als de gemeenschap aan een project bijdraagt, al is het maar met beschikbare tijd, dan maakt ze deel ervan uit en verhoogt dat de slagingskans.’

Het is Anyika’s droom nòg meer meisjes in staat te stellen een leiderschapspositie in te nemen. ‘Als de beslissingen worden genomen en je zit dan niet aan tafel, dan sta je waarschijnlijk op het menu. Met meer vrouwelijke leiders zal er navenant meer aandacht komen voor de zaken die vrouwen en meisjes aangaan – en zal onze ongesteldheid er ongetwijfeld ook flink van opknappen.’