Door:
Hans Beerends

28 juni 2023

Tags

Gebaseerd op tientallen jaren ervaren binnen ontwikkelingssamenwerking, schreef Erik van der Sleen het vuistdikke boek ‘Ontwikkeling van binnenuit.’ Naast de bekende begrippen top-down en bottom-up komt hij met de term ontwikkeling van ‘binnenuit.’ Een recensie.

Ontwikkelingshulp had vanaf haar ontstaan een Januskop. In de jaren vijftig werd reeds door kerkelijke en sociaaldemocratische organisaties gepleit voor het geven van hulp aan arme landen, maar pas nadat in 1962 beide werkgeversorganisaties de regering vroegen een fonds in te stellen ter financiering van export naar landen met weinig koopkracht, werd een begin gemaakt met de ‘hulp’. Want zo, schreven de werkgevers “er bestaat een noodzaak voor de industrielanden om in dichtbevolkte ontwikkelingsgebieden grotere markten te vinden voor de afzet van hun producten”.

Vanaf dat moment bestond de hulp uit een humanitair en een commercieel deel. Afhankelijk van de politieke kleur van de minister werd de nadruk gelegd op het humanitaire dan wel het commerciële deel. Jan Pronk (PvdA) minister van 1973-1977 en later van 1989-1998 legde de nadruk op het humanitaire. Eegje Schoo (VVD) minister van 1982-1986, legde de nadruk op het commerciële deel. De naamsverandering sinds het aantreden van het kabinet Rutte in 2012 in “Ministerie voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking” is duidelijk het resultaat van de invloed van de VVD. Naast de Nederlandse hulp is er nog de hulp van de EU, van de Wereldbank en de leningen van het IMF, elk met hun eigen voorkeuren en doelstellingen.

Door dit conglomeraat van hulpstromen raakt hulp nogal eens verstrikt in overlappingen en tegengestelde belangen. Het gevaar ontstaat dat hulp ineffectief wordt en dat het vertrouwen in het positieve effect van hulp zowel in ‘arme’ landen als ‘rijke’ landen afneemt. Voor Erik van der Sleen (1943), decennialang ontwikkelingswerker en schrijver van het boek “Ontwikkeling van binnenuit” is dit echter geen reden om hulp af te schaffen. Integendeel, handig manoeuvrerend tussen alle belangen in wist hij en vele werkers met hem, zinvolle armoe-bestrijdende projecten van de grond te krijgen.

Kritiek op het overheidsbeleid is zinnig, maar volgens hem zijn er twee soorten kritiek. Er is kritiek gericht op het verbeteren van de hulp en er bestaat kritiek gericht op het opheffen daarvan. De kritiek van Van der Sleen richt zich vooral op de wijze waarop de hulp besteed moet worden, veelal dankzij de kritiek die in afnemende mate bepaald wordt door Westerse hulpgevers. Van der Sleen kiest zelf niet voor het begrip “van onderen op” want ook dan kan het fout gaan; hij kiest voor het begrip “Van binnenuit”. Daarmee bedoelt hij dat je je aan moet sluiten bij een gloedvolle innerlijke behoefte tot samenwerking en emancipatie van de lokale bevolking.

Ontwikkeling = emancipatie schrijft hij ergens. Als ontwikkelingswerker op diverse gebieden heeft hij daar meer dan zijn halve leven aan gewerkt. Thans in zijn pensioenjaren heeft hij de valkuilen van het ontwikkelingsbeleid, de successen, de tegenvallers en alle andere ervaringen plus zijn gerijpte visie op het beleid opgeschreven in het vuistdikke boek “ontwikkeling van binnen uit”. Een aanrader voor iedereen die nou echt het naadje van de kous wil weten en/of zich wil inzetten voor de emancipatie van de 2.5 miljard armen die nog steeds leven in onze “rijke” wereld.

Titel: Ontwikkeling van Binnenuit
Auteur: Erik van der Sleen
Uitgeverij: Aspekt
ISBN: 9789464629422
Boek: Paperback
Pagina’s: 584
Prijs: € 39,95

 

In de Europese tegenhanger van de Nieuwe Zijderoute is er gelukkig nog plek voor onderwijs

Door Sietse Blom | 15 april 2024

De Finse oud-docente Jutta Urpilainen hoef je het belang van onderwijs niet duidelijk te maken: nu ze als eurocommissaris op een grotere schaal kinderen van goede scholing kan voorzien, is ze dan ook niet terughoudend. Sietse Blom schetst hoe ons continent er op dat vlak voorstaat, vlak voor de verkiezingen.

Lees artikel

Investeren in SRGR bepaalt jonge levens

Door Eefke Deneer | 02 april 2024

Het SRGR-platform roept de Nederlandse politiek op om alles op alles te zetten om seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in het buitenlandbeleid te verankeren – want die zijn onmisbaar. Vandaag onderstreepte het dat door de Vrije Doos aan de nieuwe BHOS-commissie aan te bieden.

Lees artikel

Altijd water uit de kraan voor kinderen

Door Karin Bojorge-Alvarez | 25 maart 2024

Mag je huishoudens met kinderen van een basisvoorziening als drinkwater afsluiten, als ze niet in staat zijn hun rekeningen te betalen? Nee, oordeelde het gerechtshof Den Haag deze week: het is een fundamenteel recht, en het belang van het kind moet vooropstaan. Karin Bojorge-Alvarez, van Simavi, brengt verslag uit

Lees artikel