Door:
Jasper Oei

1 december 2023

Tags

Sinds 1992 is het op 3 december de Internationale Dag van Personen met een Beperking (IDPD), een dag waarop we hun positie bevorderen en die de publieke en politieke aandacht op hun bijdrage aan samenlevingen richt en op hun rol in de besluitvorming. Waar moeten we bij deze editie van 2023 op letten? Shitaye Astawes en Jasper Oei van het We are Able!-consortium berichten erover.

Door: Shitaye Astawes en Jasper Oei

De toegang van mensen met een beperking tot basisbronnen zoals land, water en voedsel is cruciaal voor het waarborgen van hun voedselzekerheid – een situatie die door klimaatverandering verslechtert. We hopen en verwachten dat die urgente uitdaging wordt aangepakt wanneer regeringen van over de hele wereld samenkomen op de 28e Conference of the Parties to the International Climate Convention (COP28).

Droogte, overstromingen en onvoorspelbare regenval hebben geleid tot het verlaten van land, interne ontheemding en afname van de landbouwproductie, wat tot voedseltekorten leidt. De klimaatcrisis treft iedereen, maar kwetsbare groepen zoals die van personen met een beperking lijden met name onder het afnemende voedselaanbod.

Nyamith – credit: SeeYou Foundation

Interventies zoals het programma We are Able! maken een verschil in het leven van personen met een beperking in Centraal- en Oost-Afrika. Het vijfjarige partnerschap, gefinancierd door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, heeft tot doel personen met een beperking te ondersteunen, ze bewust te maken van hun rechten en hun zelfvertegenwoordiging in organisaties van personen met een beperking (OPD’s) te versterken. Het ondersteunt ook hun nationale verenigingen en federaties om in contact te komen met lokale en nationale beleidsmakers en inclusief beleid op voedselzekerheid te bevorderen en uit te voeren.

Die beleidslijnen hebben betrekking op toegang tot voedzaam en betaalbaar eten, vruchtbare grond en voldoende watervoorziening. Bovendien moeten financiële en zakelijke diensten inclusief zijn, zodat mensen met een beperking kunnen produceren voor zowel consumptie als verkoop. Daarnaast moeten hulpmiddelen zoals rolstoelen en krukken worden verstrekt om ze te helpen zich te verplaatsen en fysieke obstakels te overwinnen.

Met name vrouwen en meisjes hebben bescherming nodig tegen (seksueel) geweld, en hun stem moet worden versterkt. Wanneer ze een fatsoenlijk inkomen verdienen, kunnen ze voedsel kopen wanneer het beschikbaar en betaalbaar is. Het programma We are Able! pleit voor die verbeteringen in Oeganda, Soedan, Zuid-Soedan, Ethiopië, Burundi en de Democratische Republiek Congo.

Uitdagingen en obstakels

In die Afrikaanse landen pleiten OPD’s nu op lokaal en nationaal niveau voor hun verbeterde voedselzekerheid, en dat heeft geleid tot beleidswijzigingen en de daaropvolgende implementatie ervan. In Ethiopië zagen we bijvoorbeeld dat na het pleiten bij lokale autoriteiten personen met een beperking in gemeenten werden voorzien van schuren of marktkramen, en werden getraind door het WaA!-team om ondernemingen te starten die voor een fatsoenlijk inkomen en voedsel op tafel zorgen, voor henzelf en hun families.

In Zuid-Soedan bevorderde We are Able! het overleg tussen OPD’s en lokale overheden, waarbij uitdagingen en obstakels voor personen met een beperking werden besproken, resulterend in het in dienst nemen van personen met een beperking door lokale overheden als ambtenaren, die als taak hadden de uitdagingen aan te gaan.

Maar er moet méér worden gedaan. Deze week zetten onze collega’s in zes landen zich in voor het bevorderen van pleitbezorging voor inclusieve voedselzekerheid. In Oeganda reisde het WaA!-team, inclusief de Nationale Unie van Gehandicapte Personen van Oeganda, vorige week naar Kampala om deel te nemen aan een rondetafelgesprek met nationale beleidsmakers van verschillende ministeries. Ze spraken over de noodzaak om adequate praktijken voor landregistratie te versnellen en het recht tot land voor personen met een beperking in Noord-Oeganda te bevorderen.

In Burundi wordt een vergelijkbare pleitbezorging uitgevoerd, waarbij het recht op erven van land voor personen met een beperking wordt bevorderd, om te voorkomen dat ze worden genegeerd wanneer een familielid overlijdt. Het Burundi-team werkt daarbij ook samen met de media om bewustwording in de gemeenschap over dit belangrijke onderwerp te bevorderen.

Laat niemand achter

Ook op internationaal niveau roepen we op tot versterkte actie, in lijn met het thema van IDPD2023: ‘Verenigd in actie om de duurzame doelen te redden en te bereiken voor, met en dóór personen met een beperking’. De wereldgemeenschap concludeerde op het High-Level Political Forum on the SDGs van afgelopen zomer dat het niet op koers ligt om de doelen te bereiken, en adt geldt ook voor het tweede doel (geen honger), het vijfde (gendergelijkheid) en het tiende (gelijkheid tussen en binnen samenlevingen).

Het is belangrijk dat overheden en donoren, inclusief Nederland, de voedselzekerheid van personen met een beperking prioriteit verlenen. Ze moeten samenwerken met lokale en nationale autoriteiten, OPD’s en maatschappelijke organisaties om de toezeggingen aan de duurzame doelen om te zetten in concreet beleid en in de praktijk. Het betrekken van personen met een beperking bij het ontwerp en de uitvoering zal hun belangen waarborgen. Het sluit aan bij hun oproep voor een zinvolle burgerparticipatie: ‘niets óver ons, zonder ons’. Maar het zou ook recht doen aan de oproep van SDG-Agenda 2030 om ‘niemand achter te laten’.

De vooruitgang kan worden versneld als voldoende middelen beschikbaar worden gesteld. Ten eerste omvat dat de ODA-budgetten voor inclusieve voedselzekerheidsprogramma’s, verstrekt door Afrikaanse regeringen en de internationale donorgemeenschap, inclusief ingo’s. Dat zou meer personen met een beperking in staat stellen van beschikbare en betaalbare voedselvoorraden te profiteren, of van toegang tot middelen voor landbouwproductie, zodat ze voedsel kunnen verbouwen en verkopen.

Een plaats aan de besluitvormingstafels

Omdat IDPD23 samenvalt met de COP28-conferentie in Dubai, roepen we ook op om financiering voor zowel klimaatadaptatie als ‘loss and damage’ aan te vullen om aan de groeiende vraag te voldoen. Het VN-Milieuprogramma (UNEP) heeft gemeld dat het financieringstekort voor maatregelen voor klimaatadaptatie vijftig procent meer is dan eerder werd gedacht – daarom pleiten we voor een verhoging van het budget voor klimaatadaptatie en om ervoor te zorgen dat personen met een beperking en andere kwetsbare groepen er baat bij hebben. Op die manier kunnen we werken aan klimaatbestendige gemeenschappen die inclusief zijn, voor iedereen!

Wanneer er meer middelen beschikbaar komen, wordt het steeds belangrijker dat personen met een beperking een plaats krijgen aan de besluitvormingstafel, bij het ontwerp en de uitvoering van inclusieve voedselzekerheidsprogramma’s, aangepast aan het snel veranderende klimaat. Dat stelt ze in staat ervoor te zorgen dat die programma’s de juridische, sociale, milieu- en economische barrières aanpakken waarmee ze dagelijks worden geconfronteerd, zodat landbouw zowel klimaatbestendig als inclusief wordt. Dat zal uiteindelijk bijdragen aan het bereiken van voedselzekerheid en sociale rechtvaardigheid voor iedereen.

Shitaye Astawes is directeur pleitbezorging bij ADF en Jasper Oei is teamleider programma’s bij SeeYou Foundation. Deze bijdrage schrijven ze namens het We are Able!-consortium

Jongeren denken veel minder in scheidslijnen

Door Marc Broere | 21 februari 2024

Wat voor effect heeft een burgerbeweging op klimaatrechtvaardigheid? En hoe kunnen we de jongere generatie effectief betrekken? Daarover…

Lees artikel

In de bres voor eerlijke handel

Door Salim Stokey | 15 februari 2024

Bijna honderd mensen zijn in Den Haag samengekomen voor het eerste #SDGCafé van 2024: een groep met verschillende leeftijden en achtergronden, uit verschillende sectoren, en het doel was een nieuw certificeringssysteem voor eerlijke handel te ontwikkelen. Salim Stokey brengt verslag uit – met merkbaar enthousiasme.

Lees artikel

‘Ik schrijf over helden die niet zo in het oog springen’

Door Marlies Moret-Verwoerd | 09 februari 2024

Al een leven lang is Dick Wittenberg journalist. Vaak schreef hij over personen die in de knel komen, zowel in Afrika als in Nederland. Met zijn stijl zorgde hij voor veel betrokkenheid bij mensen in compleet andere omstandigheden – hoe deed hij dat? ‘Al is het maar een druppel op de gloeiende plaat: toch blijven druppelen.’

Lees artikel