Door:
Karin Bojorge-Alvarez

25 maart 2024

Tags

Mag je huishoudens met kinderen van een basisvoorziening als drinkwater afsluiten, als ze niet in staat zijn hun rekeningen te betalen? Nee, oordeelde het gerechtshof Den Haag deze week: het is een fundamenteel recht, en het belang van het kind moet vooropstaan. Karin Bojorge-Alvarez, van Simavi, brengt verslag uit.

De staat en drinkwaterbedrijven mogen volgens de rechter niet ‘bewust de mogelijkheid openlaten dat kinderen te weinig toegang tot water krijgen’ – en dat doen ze met het huidige afsluitingsbeleid wel, vindt het gerechtshof. Volgens de uitspraak moeten de bedrijven ‘al het redelijkerwijs mogelijke’ doen om te voorkomen dat kinderen niet genoeg water krijgen.

Nederlandse drinkwaterbedrijven hebben nu nog de mogelijkheid om de toegang tot drinkwater te ontzeggen als ouders of verzorgers hun rekeningen niet betalen. Dat gebeurt pas na een aantal aanmaningen en meldingen bij instanties die schuldhulp verlenen, en daarbij wordt ook een noodvoorziening voor een paar dagen gegeven. Al sinds 2008 wordt er in Nederland over de wettigheid van afsluitingen geprocedeerd.

De zaak was door Defence for Children en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten aangespannen: de organisaties eisen dat ook kinderen van mensen die de rekeningen niet (kunnen) betalen altijd water uit de eigen kraan horen te krijgen.

Het buitenland kijkt mee

Het is een belangrijke uitspraak waar ook vanuit het buitenland met belangstelling naar wordt gekeken – het is namelijk zo dat het mensenrecht op water, zoals dat in 2002 werd afgeleid door het Comité voor Economische, Sociale en Culturele Rechten uit het gelijknamige verdrag van 1966, niet vanzelf bindend is voor staten. Het is bovendien geen civiel of politiek recht, maar onderdeel van de sociaaleconomische rechten: positieve mensenrechten, wat wil zeggen dat de overheid vooral gebonden is om zich ergens voor in te zetten.

Wat dat in de praktijk betekent, volgt uit de uitkomsten van rechtszaken die erover worden gevoerd, de zogenoemde jurisprudentie, waaronder dus deze uitspraak. Voor overheden betekent het dat ze zich – als er kinderen bij betrokken zijn – minder makkelijk achter de verantwoordelijkheid van anderen kunnen verschuilen, bijvoorbeeld de ouders of verzorgers.

Belangrijke jurisprudentie

Daarmee kan de pressie op overheden wereldwijd flink worden opgevoerd om zich harder voor de toegang tot drinkwater voor iedereen in te zetten. En dat is geen overbodige luxe op een aarde waar door klimaatverandering de beschikbaarheid èn de betaalbaarheid van water steeds verder onder druk komt te staan.

Laten we niet vergeten dat in veel lage-inkomenslanden juist de meest kwetsbare huishoudens vaak tientallen procenten van hun inkomen kwijt zijn aan water. Die schaarste en onbetaalbaarheid leiden tot schrijnende situaties, waaronder sextortion, waarbij vrouwen en meisjes worden afgeperst om seks voor water te ruilen. Overheden hebben een verantwoordelijkheid om een eind aan dat soort mensenrechtenschendingen te maken – laat deze uitspraak daar een steentje aan bijdragen.

Karin Bojorge-Alvarez is communicatiemanager bij Simavi. Ook bijdragen aan het recht op water? Teken de petitie Stop seks voor water

Tijd om samen een strategie te slijpen

Door Marc Broere | 16 juni 2024

De Nederlandse ontwikkelingssector moet zo vlug mogelijk een openbare raadpleging organiseren voor de zuidelijke partners om een strategie te kiezen tegenover de nieuwe minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. En de uitkomst van die raadpleging moet bindend zijn, betoogt Vice Versa-hoofdredacteur Marc Broere.

Lees artikel

Afscheid van een tijdperk

Door Paul Hoebink | 13 juni 2024

De ontwikkelingssamenwerking bestaat 75 jaar en in de tussentijd is de wereld drastisch veranderd. We moeten het oude idee loslaten en vervangen voor internationale samenwerking voor mondiale publieke goederen, zoals de strijd tegen klimaatverandering en milieuvervuiling en vóór verbetering van de zorg en verspreiding van kennis, meent Paul Hoebink.

Lees artikel

De voorlopige line-up van het Grote Coherentiedebat

Door Marc Broere | 10 juni 2024

De contouren van de derde editie van het Grote Coherentiedebat op woensdagmiddag 26 juni worden steeds duidelijker. Een uitgelezen mogelijkheid om nog één keer voor de zomervakantie rondom een belangrijk coherentiethema bij elkaar te komen en de rol van Nederland te bespreken. Dit keer gaat het over ongewenste geldstromen. Meld je aan door een email te sturen aan Benjamin@viceversaglobal.com.

Lees artikel