Door:
Marc Broere

16 juni 2024

Tags

De Nederlandse ontwikkelingssector moet zo vlug mogelijk een openbare raadpleging organiseren voor de zuidelijke partners om een strategie te kiezen tegenover de nieuwe minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. En de uitkomst van die raadpleging moet bindend zijn, betoogt Vice Versa-hoofdredacteur Marc Broere.

Vorige week maandag organiseerde Vice Versa een avond over 75 jaar ontwikkelingssamenwerking in de Rode Hoed: met 350 mensen hadden we een inspirerende avond en er hing een plezierige, positieve sfeer. Wat ik zag was de sector waar ik zoveel van hou: vol bevlogen en deskundige mensen die samen met hun partners in het Mondiale Zuiden aan een rechtvaardige wereld werken – en dat ondanks alle tegenwerking die ze dagelijks ondervinden.

We gingen met blosjes op de wangen naar huis, door de bevlogen bijdragen van Jan Pronk en Sara Kinsbergen en van vier dwarsdenkers die hun slimste idee voor de toekomst van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking pitchten. De ontsteltenis was groot toen enkele dagen later bekend werd dat Reinette Klever die nieuwe minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp wordt. Het feit dat ontwikkelingssámenwerking vervangen is door –hulp voorspelde al niet veel goeds.

Pas echt schrikken werd het toen er meer bekend werd over de nieuwe bewindsvrouw: als Kamerlid pleitte ze er nog voor om ontwikkelingssamenwerking af te schaffen. Ook is ze commentator voor Ongehoord Nederland en was ze een van de presentatoren van een programma dat pleitte voor de terugkeer van Zwarte Piet. Ze moet nu leiding gaan geven op de afdelingen Ontwikkelingshulp en Buitenlandse Handel op een ministerie waar de afgelopen jaren veel verhalen naar buiten kwamen over racisme op de werkvloer – en waar men middels allerlei trajecten bezig is om de dialoog erover aan te gaan, om het uit te bannen. Ik ben benieuwd hoe Klever over een thema als dekolonisatie van hulp en mindset denkt.

Kijk ook naar het Twitter-account van de nieuwe minister en wat ze de afgelopen jaren allemaal geretweet heeft. Het is in ieder geval duidelijk: een man is een man en een vrouw een vrouw, andere vormen van identiteit zijn er niet. Zeker ambtenaren die zich met Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten bezighouden, zullen zich achter de oren krabben.

Constructief of met gestrekt been?

Gelijk kwam er een discussie in de ontwikkelingssector op gang: hoe moeten we met deze nieuwe minister omgaan? Constructief of met gestrekt been? Ik kreeg berichten binnen van organisaties die vonden dat er ferm geprotesteerd moet worden en de sector nu eindelijk echt in verzet moet komen. Of om zelfs helemaal geen geld meer van het ministerie aan te nemen, zolang deze minister op haar post zit.

Anderen zeiden juist dat je het gesprek moet aangaan en je zo redelijk en constructief mogelijk moet opstellen – en tegelijkertijd het land in moet om het gesprek met de burger weer aan te gaan, om uit te leggen wat we doen en waarom het belangrijk is met een open blik naar de wereld te kijken.

Ik vind het lastig: voor beide standpunten valt wat te zeggen. Zelf ben ik in principe altijd voor de dialoog, en dat is naar de Nederlandse bevolking nu echt nodig, want het investeren in publieke en politieke steun voor ontwikkelingssamenwerking is al jaren verwaarloosd door een groot deel van de sector. Aan de andere kant heb ik er weinig vertrouwen in dat het bij deze minister lukt: de manier waarop ze denkt gaat lijnrecht in tegen alle kernwaarden van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking.

Dat er grote bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking komen was al bekend, maar ik had de hoop dat er een minister van buiten de vier partijen zou worden gevraagd: iemand met hart voor de zaak, die met de vrijheid die het hoofdlijnenakkoord biedt toch nog iets zou gaan proberen te maken van het budget dat nog resteert. Dat is helaas niet gedaan.

De PVV heeft het departement geclaimd en er iemand neergezet die publiekelijk voor het afschaffen van ontwikkelingssamenwerking heeft gepleit… en daar is niet tegen geprotesteerd door de andere drie partijen. Ik ben bang dat het een bewuste tweetrapsraket van Wilders is: eerst zoveel mogelijk bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking en er dan je eigen minister daar neerzetten om het karwei af te maken.

Sector kan verdeeld raken

Verder heb ik nog een andere angst en dat is dat de ontwikkelingssector nu echt verdeeld gaat raken. Je ziet het nu al. Ik denk niet dat de sector met één mond gaat spreken, dat is ook bijna onmogelijk – de kans bestaat dat organisaties tegen elkaar worden uitgespeeld, en ook zullen er op de werkvloer bij organisaties zelf verschillende stromingen zijn. Een duivels dilemma. Misschien moet je ook niet met één mond praten en kunnen deze twee stromingen prima naast elkaar bestaan.

Maar voor nu heb ik een concreet idee. We hebben het allemaal over shift the power en over meer gelijkwaardige verhoudingen binnen de ontwikkelingssamenwerking. Dit is de uitgelezen kans om te laten zien dat het geen loze praatjes zijn: betrek nú je zuidelijke partners bij de strategie die je kiest. Hoe moet je het volgens hen aanpakken? Zij hebben bovendien ervaring in het werken met onwillige en zelfs repressieve regeringen. Nederlandse organisaties kunnen daarvan leren.

Het zou goed zijn als de Nederlandse ontwikkelingsorganisaties nu zo snel mogelijk een raadpleging organiseren voor hun zuidelijke partners: een grote onlinebijeenkomst waarin ze hun zegje kunnen doen over de situatie in Nederland en adviezen kunnen geven. Dat moet dan tot een gezamenlijk advies aan de Nederlandse sector leiden, een advies dat als bindend zou moeten worden opgevolgd, als Nederlandse ontwikkelingsorganisaties shift the power serieus nemen.

Pas bij direct contact tussen mensen, begint verandering

Door Sera Koolmees | 10 juli 2024

In de derde aflevering van de podcast ‘Levenslang activist’ gaat Sera Koolmees in gesprek met Ernst Jan Stroes, …

Lees artikel

Vox Pop: De kijk van het publiek in Kampala op corruptie

Door Abdulwadud Bayo | 05 juli 2024

Voor het Grote Coherentiedebat over ongewenste geldstromen, ging de redactie van Vice Versa Global in Oeganda de straat…

Lees artikel

Afrika verdient béter: wie durft?

Door Nienke Uil | 03 juli 2024

Het is tijd het continent serieus te nemen, betoogt Nienke Uil, met een halve lofzang en een half pleidooi: ‘Het ligt aan een donorinfuus, maar het is geen patiënt, geen slachtoffer en al zeker geen domme schone.’

Lees artikel