journalistiek over mondiale samenwerking

In een wereld waarin antibiotica de oplossing zijn voor de meeste infecties, dreigt een stille pandemie: antimicrobiële resistentie (AMR). Wat als antibiotica niet meer werken? Wat als eenvoudige infecties levensbedreigend worden omdat bacteriën en andere micro-organismen steeds resistenter worden tegen de medicijnen die we kennen? AMR is al een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid wereldwijd, met miljoenen slachtoffers per jaar. In de week waarin de Wereldgezondheidsorganisatie de Wereldweek voor Bewustwording over Antimicrobiële Resistentie uitroept staat Aletta Jansen van Amref Flying Doctors hierbij stil. 

De meeste mensen hebben het wel eens meegemaakt: een antibioticakuur die je binnen een paar dagen van je infectie verlost. De opluchting! Stel je nu eens voor dat dit eenvoudige medicijn niet meer werkt. Geen opluchting, maar angst. Een vanzelfsprekendheid die ineens verdwijnt, waardoor zelfs de meest eenvoudige infecties levensbedreigend kunnen worden. Dat is het scenario waar we naartoe bewegen door de opmars van antimicrobiële resistentie (AMR), een dreiging die steeds dichterbij komt.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft dan ook deze week uitgeroepen tot  Wereldweek voor Bewustwording over Antimicrobiële Resistentie. Bacteriën en andere micro-organismen worden steeds beter in het ontwijken van medicijnen. Volgens de Verenigde Naties (VN) en de WHO behoort AMR al tot de tien grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. Wereldwijd sterven nu al jaarlijks 1,3 miljoen mensen door resistente infecties – vergelijkbaar met HIV en malaria – en dat aantal kan alleen maar stijgen als we niet ingrijpen. Het is de hoogste tijd om onze oren open te zetten voor wat een “stille pandemie” wordt genoemd.

Een dreiging zonder grenzen

AMR raakt ons allemaal. Herinner je de uitspraak van de COVID-19-pandemie: “Niemand is veilig totdat iedereen veilig is”? Micro-organismen, zoals virussen en bacteriën, kennen géén landsgrenzen. In lage- en middeninkomenslanden (LMIC’s) voelen we de AMR-crisis het sterkst door beperkte toegang tot nieuwe medicijnen en kwetsbare zorgsystemen. Zoals we zagen tijdens de COVID-19-pandemie, wordt opnieuw aan de zorgen van rijke landen vaak voorrang gegeven. De VN erkent dit en pleit voor wereldwijde samenwerking om de dreiging van resistentie aan te pakken, maar dat vereist meer dan een verklaring op papier. Het probleem lijkt ver weg, zoals de klimaatcrisis dat lang was en soms nog lijkt. Maar hoe langer we wachten, hoe moeilijker het wordt om het tij te keren.

Waarom is dit nog geen wereldwijde prioriteit?

De reden dat AMR zo weinig aandacht krijgt, is simpel en tegelijkertijd pijnlijk: het is een ingewikkeld onzichtbaar probleem en voorlopig raakt het vooral de lage- en middeninkomenslanden. Veel mensen denken dat hun antibiotica nog wel werken als het erop aankomt; ‘mijn kuurtje werkt toch ook gewoon nog nu?’. Maar resistentie bouwt zich stilletjes op, vergelijkbaar met hoe de opwarming van de aarde zich steeds verder manifesteert. De impact op lage- en middeninkomenslanden is enorm. Ze zijn kwetsbaarder, omdat hun zorgsystemen vaak niet sterk genoeg zijn om deze dreiging op te vangen

Wat kunnen we nú doen?

De tijd dringt. Wereldleiders erkenden bij de recente VN-top de ernst van AMR en stelden doelen, zoals het verlagen van AMR-gerelateerde sterfgevallen met 10% tegen 2030. Maar goede bedoelingen zijn niet genoeg. Er zijn concrete acties nodig, juist op lokaal niveau. Het moet niet alleen gaan om de inzet van overheden; ook gemeenschappen spelen een sleutelrol.

In Europa zet de “Beat the Bug”-campagne AMR op de kaart, vooral bij jongeren. Bewustwording is essentieel en overheden moeten hierin investeren – want nietsdoen kost uiteindelijk nog meer. Voor regio’s die op dit moment het zwaarst getroffen worden, zijn steun en investeringen in innovatie essentieel om deze dreiging in te dammen.

Het is duidelijk: AMR is niet alleen een kwestie van medicijnen, maar ook van samenwerking, onderwijs, en wereldwijde bewustwording. Als we niet nú handelen, betalen toekomstige generaties de prijs voor onze passiviteit. AMR is een collectieve uitdaging die vraagt om een collectieve reactie. Deze pandemie lijkt misschien stil, maar het is een stilte vol waarschuwingen. Het is tijd om samen nú de AMR-kuur te nemen.

Aletta Jansen, Portfolio Manager Amref Flying Doctors