journalistiek over mondiale samenwerking

Hoe kunnen we met beleidscoherentie voor ontwikkeling de resultaten van ons hulp en handelsbeleid optimaliseren? En hoe kunnen we met deze inzichten, ondanks de bezuinigingen, het nieuwe beleid zo effectief mogelijk uitvoeren? Deze vragen staan centraal in de vierde editie van Het Grote Coherentiedebat op woensdagmiddag 21 mei op het Ministerie van Buitenlandse Zaken in  Den Haag. Het debat, in het Engels, is ook online toegankelijk. Meld je snel aan via deze link!

Zowel internationaal als in Nederland hebben we ons gecommiteerd aan beleidscoherentie voor ontwikkeling. Enerzijds om te voorkomen dat de resultaten van het ene beleid de doelstelling van ander beleid ondermijnt (interne coherentie). Anderzijds om het Nederlandse beleid goed te laten aansluiten bij het beleid van ontwikkelingslanden (externe coherentie). 

De directie voor Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB) heeft de coherentie van het Nederlandse beleid geevalueerd, en de effecten daarvan op voedselzekerheid, water en klimaat in ontwikkelingslanden. Uniek aan deze studie is dat de relatie tussen coherentie en ontwikkelingsresultaten aangetoond wordt. Vooral de samenwerking tussen Nederlandse programma’s en overheidsorganisaties in ontwikkelingslanden blijkt een factor van belang voor de resultaten, kosteneffectiviteit en duurzaamheid. 

Beleidsbrief

De minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp kondigt in haar beleidsbrief van feburari 2025, naast forse bezuinigingen, ook een aantal inhoudelijke veranderingen aan die op verschillende manieren raken aan beleidscoherentie. 

Allereerst moet alle ontwikkelingshulp ook in het belang zijn voor Nederland: via handel en economie, veiligheid en stabiliteit, en migratie. Het combineren van verschillende doelen kan tot wederzijdse versterking leiden. Handel kan zo ingezet worden dat het ook bijdraagt aan ontwikkeling. Maar het kan de ontwikkelingsdoelen ook verwateren. Als het handelsdoel een voorwaarde wordt voor de financiering van ontwikkeling, sluit dat andere mogelijk effectievere en efficientere interventies uit. 

Daarnaast wordt de hulp geconcentreerd in minder landen en thema’s, en wordt gesproken over het voortbouwen op langdurige relaties met partnerlanden. Deze focus en langdurige samenwerking kan de coherentie inderdaad verbeteren. 

De beleidsbrief geeft wel ruimte voor interpretatie en accenten. Zo worden bijvoorbeeld zowel het belang voor Nederlands bedrijfsleven en zuidelijk eigenaarschap genoemd, en worden bilaterale ondersteuning en werken in multidonorverband genoemd. Tussen deze schijnbare uitersten zit dus nog ruimte. 

Daarmee lijkt er ook ruimte om lessen uit de IOB-coherentiestudie te gebruiken om binnen de kaders van het nieuwe beleid aanbevelingen te toen om coherentie en ontwikkelingsresultaten te optimaliseren.

Vierde Grote Coherentiedebat

De IOB-coherentiestudie en de beleidsbrief ontwikkelingshulp bieden voldoende gespreksstof voor de vierde editie van het Grote Coherentiedebat, op woensdagmiddag 21 mei, bij Buitenlandse Zaken in Den Haag. De inloop van de middag is vanaf 13.30. Het programma duurt van 14.00 uur tot 17.00 uur. Daarna is er een borrel. 

Het debat wordt georganiseerd door Vice Versa, IOB, en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het is bedoeld voor beleidsmedewerkers, medewerkers van kennisinstituten, NGO’s, private en andere organisaties betrokken bij internationale samenwerking.

Het doel is om tot aanbevelingen te komen om binnen de kaders en ruimte van de beleidsbrief, lessen uit de coherentiestudie te gebruiken om ontwikkelingsresultaten te optimaliseren.

Er zit een gelaagdheid aan thema’s in de IOB-coherentiestudie die dit debat ook zullen structureren:

• De coherentie binnen ontwikkelingshulp op de thema’s voedselzekerheid, water en klimaat.
• De coherentie tussen ontwikkelingshulp en Nederlandse import van bijvoorbeeld soja, bloemen en kleding.
• De coherentie tussen ontwikkelingshulp, het binnenlands en EU-beleid op landbouw, en de mondiale voedselsysteemtransitie.

De opzet van het debat bestaat uit een korte presentatie van de resultaten van de IOB-coherentiestudie en de beleidsreactie, gevolgd door drie discussies tussen steeds twee panelleden uit de wetenschap, beleid en politiek. Daarna gaat het publiek uiteen in vier groepen om concrete aanbevelingen te formuleren, elk rond een eigen thema. Ten slotte worden deze aanbevelingen plenair gepresenteerd en volgt er een reflectie vanuit het beleid. De dagvoorzitter van de middag is onderzoeker en publicist Ellen Mangnus.

Programma 

Plenair

14:00 Introductie Marie Christine Siemerink (Bureau Internationale Samenwerking van het ministerie van Buitenlandse Zaken) en Wendela Haringhuizen (IOB) over deze debatreeks en over IOB. 

14:10 Presentatie conclusies IOB-coherentiestudie door hoofdauteur Ferko Bodnar.

14:30 Discussies in drie sessies:

1. Coherentie binnen voedselzekerheid, water en klimaat
2. Coherentie met Nederlandse import
3. Coherentie met Nederlands en EU-landbouwbeleid

15:15 Pauze

In groepjes

15:30 Per groep worden er aanbevelingen geformuleerd. 

1. Groep 1: Water, voedselzekerheid en klimaat 
2. Groep 2: Handel en Nederlandse import versus de doelen van ontwikkelingshulp. 
3. Groep 3. Het Nederlandse en EU-landbouwbeleid versus de doelen van ontwikkelingshulp en mondiale uitdagingen. 
4. Groep 4. Zuidelijk eigenaarschap en de rol van Nederlandse ambassades versus Nederlands eigenbelang. Dit is een digitale sessie met ambassademedewerkers van de onderzochte landen en andere online deelnemers. 

Plenair

16:15 Korte presentatie van aanbevelingen uit groepjes

16:45 Slotgesprek met Henny Gerner (Bureau Internationale Samenwerking van het ministerie van Buitenlandse Zaken) en IOB- onderzoeker Ferko Bodnar. 

17:00 Borrel

Wij kijken er naar uit om jullie te mogen ontvangen! Meld je snel aan via deze link!