journalistiek over mondiale samenwerking

In deze aflevering van de Debunking Notions-podcast gaan we in gesprek met twee uitzonderlijke studenten van Muni University in Noordwest-Oeganda: Anitah Samalie Namudumba (22) en Daniel Etumu (28). Twee jonge mensen met totaal verschillende achtergronden, maar met één gedeelde kracht: een diepgewortelde overtuiging dat verandering begint bij jezelf en bij hoe je leert kijken, denken en handelen.

Anitah studeert Information Technology en werd geboren met een fysieke beperking (kyfose), veroorzaakt doordat haar tweelingbroer boven op haar lag in de baarmoeder. Op school werd haar beperking vaak verkeerd geïnterpreteerd. Een docent ging er zelfs vanuit dat een lichamelijke beperking ook betekende dat zij mentaal niet in staat zou zijn om te leren. Het was een ervaring die haar diep raakte, maar ook iets in haar aanwakkerde. Het echte keerpunt kwam toen Anitah zichzelf volledig accepteerde  en besefte dat ze de wereld iets te bieden heeft. “Just wait for me,” zegt ze. Op Muni University voelt ze zich gezien, gewaardeerd en op haar plek. De IT-sector ervaart ze niet als een barrière, maar als een ruimte van mogelijkheden.

Daniel studeert Biology and Sports Science (Education). Zijn vader verliet het gezin nog voordat hij geboren werd, waardoor hij werd opgevoed door zijn grootmoeder. Op school werd hij gestigmatiseerd en uitgescholden omdat hij zijn vader niet kende. De pijn daarvan draagt hij nog steeds met zich mee. Tegelijkertijd is zijn band met zijn oma de motor achter zijn enorme ambitie. “I owe her my life,” zegt hij. Daniel groeide uit tot een van de meest veelbelovende studenten in zijn regio. Hij won de UBORA Biomedical Engineering Innovation Competition voor Oost-Afrika en kreeg daardoor een beurs om twee jaar in Italië te studeren, waar hij werkte aan innovaties zoals medische robots, een digitale otoscoop en een slimme beha voor vroege opsporing van borstkanker.

In het gesprek zijn Anitah en Daniel opvallend kritisch over het Oegandese onderwijssysteem. Volgens hen ademt het systeem nog steeds een koloniale mindset: weinig ruimte voor zelfstandig denken, weinig waardering voor lokale kennis en geschiedenis, en een hardnekkig idee dat echte kennis van buiten moet komen. Waarom leren studenten over de Mississippi in de Verenigde Staten, maar niet over de culturele diversiteit van hun eigen land? Waarom wordt leerlingen aangeleerd dat de leraar altijd gelijk heeft en kritisch denken juist ontmoedigd?

Die manier van onderwijs, zeggen ze, voedt ook het idee dat Oeganda per definitie afhankelijk is van buitenlandse hulp. Dat anderen de problemen wel zullen oplossen. “What kills Africa is that we don’t think,” zegt Daniel. Comfortabel zijn in de status quo is misschien begrijpelijk, maar het houdt echte ontwikkeling tegen. “We are broke, but comfortable.”

Deze aflevering is geen klaagzang, maar een krachtig pleidooi voor mindsetverandering. Voor onderwijs dat jongeren leert denken, vragen stellen en verantwoordelijkheid nemen. Voor een toekomst waarin lokale kennis, ambitie en leiderschap het vertrekpunt zijn en niet de uitzondering.

🎧 Luister hieronder naar de podcast en laat je meenemen in een gesprek dat raakt aan onderwijs, ongelijkheid, veerkracht en de vraag wat het betekent om echt onafhankelijk te zijn:  in denken én doen.