journalistiek over mondiale samenwerking

Samenwerking in de wetenschap tussen Noord en Zuid is nog lang niet gelijkwaardig, maar de laatste jaren is het wel degelijk verbeterd. Aan het eind van deze serie gaan een Britse en een Zuid-Afrikaanse expert terug naar de basis: hoe kun je als onderzoeker of onderzoeksfinancier echt verschil maken in de wereld? Het antwoord is eenvoudig: vergeet nooit de verbinding met de lokale gemeenschap te leggen.

Kunstmatige intelligentie bepaalt steeds meer ons leven, ook in Afrika, maar misbruik dreigt bij gebrek aan controle – en de mogelijkheden zijn nog niet eerlijk verdeeld. Positieve toepassingen zijn er net zo goed: ethiek en cultuur dringen erin door en lokale kwesties worden ermee verholpen. Scherpte is niettemin geboden: ‘Afrikanen moeten het recht nemen om hun eigen data te bezitten.’

Zolang er werelddelen zonder voldoende vaccins zijn, blijft het coronavirus rondwaren. Het vrijgeven van intellectueel eigendom op vaccins is nodig, net als gelijkwaardigheid tussen wetenschappers in Noord en Zuid, zeggen Sharifah Sekalala en Amrish Baidjoe. Ze pleiten voor dekolonisering van mensenrechten, door íeders recht op gezondheid op één te zetten

‘De mens hoort niet in de natuur thuis’, en: ‘de samenleving is maakbaar’. Het zijn westerse ideeën die ook in de wetenschap dominant zijn, veelal onbewust, en ze zitten rechtvaardige ontwikkeling in de weg, zeggen Nitin Rai en Rutgerd Boelens. Want kennis creëert macht – maar het kan anders, met een zoektocht naar nieuwe antwoorden, naar nieuwe manieren. Welkom in de wereld van Indiase natuur en Peruaans water

Kun je als wetenschapper helpen om ernstige misstanden te bestrijden, als er doden vallen tijdens je onderzoek? Hoe vind je de juiste partners en hoe blijf je gemotiveerd? Oksana Nesterenko stimuleert anticorruptie-onderzoek in Oekraïne, antropoloog Naomi van Stapele werkt met Keniaanse sekswerkers en bendeleden. Een dubbelinterview.

Een klein aantal landen domineert de wetenschap, wat tot oneerlijke praktijken kan leiden. Een nieuwe generatie onderzoekers stimuleert verandering door krachtige ethische codes door te voeren. Een dubbelinterview met Doris Schröder en Sandra Alba, die allebei aan innovatieve richtlijnen werkten.

Conflict hoeft academische samenwerking niet uit te sluiten. Thea Hilhorst, hoogleraar aan het Haagse International Institute of Social Studies, begeleidde Congolese promovendi en richtte samen met Congolese onderzoekers een onafhankelijk onderzoeksinstituut op. In gesprek met Hilhorst en de Congolese onderzoeksleider Rose Bashwira over potentie en internationale onwil.